Beleggen in bitcoin, slim of dom? “Beslis zelf, met kennis van zaken”

Een bitcoin produceert niets, geeft geen rente of dividend en is ongeschikt als betaalmiddel.

Toch heeft het ‘digitale goud’ een grote marktwaarde. Beleggingsexpert Jan Longeval zoekt uit hoe dat komt.

In zijn nieuwe boek Bitcoin of Shtcoin* duikt beleggingsspecialist Jan Longeval in de ontstaansgeschiedenis van de bitcoin, andere cryptomunten en de blockchain – en overziet hij de controverse, waarbij het ene kamp gelooft dat de bitcoin grote rijkdom zal brengen, terwijl anderen het een systeem van oplichting noemen.

Bij de meeste mensen is een gebrek aan kennis en inzicht de grootste gemene deler als het gaat over bitcoin, crypto en blockchain. Gefundeness Fressen voor Jan Longeval, die na een carrière in het vermogensbeheer drie boeken schreef over onderwerpen die mensen sterk aanbelangen, maar weinig over weten. Met God dobbelt niet op de beurs schreef hij een standaardwerk over beleggen, met Heavy metal ontmijnde hij beleggen in goud en nu is er ‘Bitcoin of Shtcoin* dat deze week verscheen bij Houtekiet. We spraken met auteur Jan Longeval.

Wat is bitcoin precies?

“Bij bitcoin komen drie zaken samen. Er is de technologie: cryptografie is een methode om informatie en communicatie wiskundig te versleutelen. Daarnaast is er de anarchistische en libertarische ideologie van de ‘cypherpunks’. Zij vinden dat het digitale tijdperk onze privacy en burgerrechten bedreigt, omdat het aan de overheid en big tech de middelen geeft om de bevolking te surveilleren. Voor de cypherpunks is cryptografie een middel om private communicatie te beschermen en een bouwsteen voor een anoniem betaalsysteem. Ten derde staat bitcoin ook voor hoe een gezond geldsysteem hoort te zijn, versus een soepel geldbeleid dat dollars en euro’s bijdrukt. Doordat er maximum 21 miljoen bitcoins kunnen gemijnd worden, werd er van bij het begin een absolute schaarste gecreëerd. Vandaag zijn er overigens al bijna 20 miljoen bitcoins gecreëerd, dus veel kunnen er niet meer bijkomen.”

“Bitcoin is bedoeld als een digitale munt, gecreëerd door de zogeheten blockchain. Een bitcoin kan alleen leven op een blockchain, maar een blockchain kan bestaan zonder cryptomunt door bijvoorbeeld transactievergoedingen in dollars te voorzien. Je kunt een blockchain vergelijken met een werkblad in excel: een raster van cellen met gegevens en bewerkingen. Zo’n excel bestaat uit meerdere werkbladen. Je kunt ze toevoegen volgens je noden. Als een werkblad vol is, begin je aan het volgende werkblad. Op een blockchain zijn die werkbladen gekoppeld via een cryptografische code, waardoor ze een ketting (’chain’) vormen. Wie de inhoud van een oud werkblad verandert, verandert de cryptografische code, waardoor de ketting uiteen valt en het netwerk onmiddellijk kan zien dat er iets niet pluis is. “

Wat maakt bitcoin uniek?

“Het unieke aan bitcoin is dat het systeem werkt zonder centraal gezag. De deelnemers aan het netwerk hebben elk een kopie van de blockchain en kunnen zonder ‘baas’ onderling coördineren dankzij het internet en de regels vastgelegd in de bitcoin-software. De ‘miners’ maken blokken van transacties aan en stellen ze voor aan andere partijen op het netwerk (’nodes’) die verifiëren of alle regels gerespecteerd werden. Als het blok wordt aanvaard, krijgt de miner nieuwe bitcoins als beloning. Om een blok te mogen voorstellen, moet een miner computerpower inzetten. Hoe groter die inzet, hoe hoger de kans om bitcoins te verdienen.”

“De massale inzet van energie maakt het netwerk ook veilig, omdat het fraude erg duur maakt. Het is wel ambigu. De veiligheid van het bitcoin-netwerk hangt sterk af van de koers van bitcoin. Hoe hoger, hoe meer energie wordt ingezet en hoe veiliger het netwerk. Maar het werkt ook in de andere richting.”

Is het veilig om bitcoin te verhandelen op de blockchain?

“Wie de bijhorende digitale sleutel, in de vorm van een unieke code, verliest, is voor altijd de toegang tot zijn bitcoins kwijt. Ze staan nog wel op de blockchain, maar ze kunnen net zo goed op Jupiter staan. Men schat dat er zo al 1,5 tot 3 miljoen bitcoins verloren zijn gegaan doordat mensen hun code vergeten zijn of ze hebben meegenomen in het graf. Dat is waarschijnlijk ook zo voor de 1,1 miljoen bitcoins van Satoshi Nakamoto, het pseudoniem van de man die de bitcoin heeft gelanceerd in 2009. Je kunt die eerste bitcoins in het systeem natrekken: ze hebben nooit bewogen op de blockchain. Overigens geldt hetzelfde devies als bij fysiek goud: wees discreet over je bezit.”

Men kan wel in bitcoin beleggen via ETF’s (dat heet dan een ETP). En op het KBC-beleggersplatform kun je binnenkort ook bitcoin verhandelen?

“Jawel, maar wie bitcoins koopt via bijvoorbeeld een ETP of ze bewaart via een cryptoplatform of een bank, verzaakt aan het unieke van de bitcoin, namelijk dat er geen centrale partij is die de feitelijke controle over je bitcoins heeft, behalve jezelf. Maar voor een doorsnee belegger kan het een oplossing zijn. En bitcoin is natuurlijk veel anoniemer dan een bankkanaal, dat controleert voor de overheid en de fiscus. Opgelet, helemaal anoniem is bitcoin ook niet, want alle transacties blijven traceerbaar en info kan gelekt worden. Van zo’n 90 procent van de transacties kan de identiteit door de politie achterhaald worden.”

Is bitcoin een munt of toch vooral een soort van ‘digitaal goud’, met waarde-opslag buiten het geldsysteem?

“Daarover woedde van 2015 tot 2017 een heuse ‘blocksize-war’ onder de cryptobelievers. De ene groep wilde vooral een betaalsysteem, een andere groep wilde er vooral een soort digitaal goud van maken. Die laatsten hebben gewonnen, daarom is het vooral een beleggingsformule geworden. Ik heb pas nog een betaling gedaan met bitcoin: die kostte mij 40 dollar. Het is dus ongeschikt als alledaags betaalmiddel. Je moet gek zijn om er een koffie mee betalen. Het energieverbruik is ook enorm. Met één transactie kan een Tesla 3.000 keer opgeladen worden. De believers zeggen dan weer dat miners net de creatie van groene stroom stimuleren. De miners gebruiken vooral hernieuwbare energie of energie die anders toch verloren zou gaan.”

De vraag van vele miljoenen: wat is een bitcoin waard?

“Een bitcon produceert niets, geeft geen rente of dividend. Goud ook niet, maar dat wordt wel al duizenden jaren gebruikt voor juwelen en was lang een officieel ijkpunt in het geldsysteem. Goud lijkt dus wel wat voorsprong te hebben op bitcoin. Toch is waarde-opslag via de blockchain een geniaal systeem voor wie zonder centraal gezag wil functioneren. En het libertaire vrijheidsstreven groeit. Het is nieuw en sommigen geloven dat het beter is dan wat we hebben. Het is bijna een religie. Je kunt het katholieke geloof belachelijk vinden, maar als 1,3 miljard mensen erin geloven heeft het waarde.”

Belegt u zelf in bitcoin?

“Daar antwoord ik liever niet op. Er zijn al vele interessante boeken over bitcoin en crypto geschreven, maar ofwel zijn de auteurs erg pro ofwel erg tegen. Ik wil neutraal blijven en zowel de pro’s als de contra’s geven.”

“Wie zegt trouwens dat ik de juiste keuze maak met mijn beleggingen? Ik volg de stelling van de Amerikaanse professor Bill Sharpe – dat je als belegger geen overtuiging moet hebben, maar dat je portefeuille gewoon de markt moet weerspiegelen. Die markt van financiële activa, vooral aandelen en obligaties, zijn goed voor ruwweg 300.000 miljard dollar. Alle cryptomunten samen zijn vandaag zo’n 3.000 miljard dollar waard, waarvan bitcoin de grootste is met 1.700 miljard dollar. Dus alle cryptomunten samen zouden in de theoretische portefeuille van Bill Sharpe goed zijn voor 1 procent.”

Dit artikel verscheen eerder in De Standaard